Telewizja, kultura, sztuka w biznesie

Podobne:

Kategorie:

Polecamy:

Nowości:

Komentarze:

No comments at the moment

„O zjawisku tragiczności” – Max Scheler

Zdaniem Maxa Schelera nie sposób opisywać obiektywnie przeżyć, jakie wywołuje w człowieku tragiczność, nie wiedząc, czy ona właściwie jest. On sam nazywa ją po prostu „chłodnym tchnieniem” na widza. Scheler uważa jednak, że tragizm nie stanowi dla wszystkich ludzi tej samej wartości, tj. wielu celowo bądź zupełnie nieświadomie umniejsza go bądź hiperbolizuje, rozciągając go do niebotycznych rozmiarów.

Scheler stawia więc pytanie, czym faktycznie jest tragiczność, gdyż każdy z nas de facto pojmuje ją na swój własny, wybitnie indywidualny sposób. Nie jest dla niego absolutnie żadnym argumentem np. duża liczba osób potwierdzających tragizm danego zjawiska, na to, czy autentycznie można je w ten sposób określić. Zdaniem Schelera trudności przysparza fakt, że mamy do czynienia z pojęciem abstrakcyjnym, stąd niezwykle ciężko o jakikolwiek obiektywizm i jednolitą definicję, pod którą z czystym sumieniem mógłby się podpisać każdy.

Scheler opisuje tragiczność w sposób bardzo ogólny: jest stałym i potężnym wrażeniem, które sprawiają pewne rzeczy i jest czymś, co samo znów może ulegać całkiem różnym interpretacjom, po czym zadaje sobie sam pytanie, czy tragiczność wynika z samej natury człowieczeństwa, czy to ludzie – poprzez własne lęki, czyny – sami ją na siebie niejako ściągają.

Scheler wychodzi z założenia, że aby zaistniało zjawisko tragiczności, musi istnieć świat sprzecznych wartości, dopiero głęboki dysonans między nimi, tj. między tym, co „wysokie” a tym, co „niskie”, może zrodzić wspomniany już tragizm, wówczas staje się on widoczny na tyle, że powstaje potrzeba zmierzenia się z tym „problemem”.

Sama tragiczność nie kryje się zatem za żadną z wartości, ale powstaje na skutek ich ruchu, zderzenia. Scheler zauważa tu pewną prawidłowość, mianowicie zawsze ruch ten odbywa się w kierunku wartości pozytywnej, po to, by ją osłabić bądź wręcz zniszczyć. Wartością taką – według Schelera – może być np. jakiś plan, wola, siła, jakieś dobro lub wiara.

Tragiczność tkwi więc w tym, kiedy przedmiotem ataku jest zawsze coś dobrego i szlachetnego, a atakującą siłą jest podmiot nacechowany negatywnie. Kiedy dzieje się odwrotnie, tj. gdy „dobry” eliminuje „złego”, wtedy można mówić o tym, że np. „sprawiedliwości stało się zadość”, nigdy zaś o tragiczności takiego finału obrotu spraw.

Z pojęciem tragiczności Scheler powiązuje także pojęcie smutku, ponieważ oba są ze sobą bardzo powiązane, lecz nie muszą iść w parze (np. w przypadku śmierci, zawsze smutnej, lecz nie zawsze tragicznej!). W smutku dostrzega Scheler osiąganie „równowagi duchowej”, brak w nim miejsca na bunt przeciwko losowi – właśnie taka jest „smutność tragiczna”, która objawia się „zaspokojeniem”, pogodzeniem się z sytuacją oraz świadomą rezygnacją.

Świat – w rozumieniu Schelera – układa się w węzły tragiczne. Tragicznym jest wówczas wszystko to, co stanowi przeszkodę na drodze przeznaczenia, kiedy trzeba zrezygnować z czegoś, co można posiąść i ku czemu nie było żadnych zakazów (np. bohaterowie tragiczni muszą wyrzec się miłości, ponieważ postanawiają pozostać wierni swojej rodzinie lub ojczyźnie itd.).

Jako katastrofę Scheler pojmuje konieczność obrania zupełnie innej drogi życia, aniżeli obrało się ją pierwotnie, kiedy musi nastąpić nagły zwrot.

Tragiczność wiąże się zaś ze zwątpieniem w to, co się dotychczas wierzyło bądź z zejściem z początkowo wytyczonej sobie ścieżki, w imię jakiejś konieczności wyższego rzędu. Konieczność taka jest „nieuniknionością” i „nieuchronnością”. Zjawisko tragiczności nie może wynikać z jakiegokolwiek zaniedbania i z takich okoliczności wydarzeń, któremu wcześniej można było zapobiec. Jednym słowem – tam, gdzie można wskazać winnego, nie ma tragiczności.

Pojawia się ona dopiero wtedy, gdy obarczenie kogokolwiek winą sprawia trudność, gdyż wszyscy uczestnicy wykazali się stuprocentową solidnością i lojalnością, a mimo to doszło do jakiegoś niespodziewanego, przykrego dla nich zdarzenia.

MARTA AKUSZEWSKA

Added by marta August 13, 2010 (9:12PM)

This article hasn't been commented yet.

Have a comment? Please register

Uważasz że ciekawe, kontrowersyjne? Umieść link na Twojej stronie, blogu. Wystarczy skopiować poniższy kod (Ctrl+C aby skopiować)

<a href="http://www.edytorstwo.pl/prasa/o-zjawisku-tragicznoci-max-scheler/">Telewizja, kultura, sztuka w biznesie </a>