Telewizja, kultura, sztuka w biznesie

Podobne:

Kategorie:

Polecamy:

Nowości:

Komentarze:

No comments at the moment

St. Barańczak - „Słowo. Perswazja. Kultura masowa”

Najważniejsze tezy, jakie wysnuwa w artykule Stanisław Barańczak, to:
- kultura masowa skierowana do szerokiej publiczności, efekt ten uzyskuje się głównie dzięki zastosowaniu w komunikowaniu masowym różnych środków medialnych
- potocznie rozumiana kultura masowa to kultura „niska”, nastawiona głównie na rozrywkę i tanią sensację, sprowadza się do „wspólnego mianownika”, czyli aż do warstwy społecznej umieszczonej na najniższym szczeblu
- krytyka „arystokratyczna” kultury masowej: zawsze sprowadzana jest ona do niskiego poziomu, zawsze traktowana jako zdegenerowana, strywializowana, gorsza odmiana kultury artystycznej, ambitnej – przewaga więc kultury „elitarnej”, w kulturze masowej dostrzega się tylko jej liczne wady, mające na celu udowodnić wyższość kultury elitarnej = odgórne opatrywanie całej kultury masowej znakiem ujemnym
- krytyka „demokratyczna” kultury masowej: piętnowanie nie samego grzechu istnienia kultury masowej, lecz tych jej grzechów, które mogą być udziałem obiegu „niskiego” – takie grzechy istnieją zarówno w kulturze masowej, jak i elitarnej, lecz w tej pierwszej o wiele częściej, jednak należy zachować tutaj pełen obiektywizm
- koncepcja Barańczaka: rozdzielenie kultur na te opatrywane znakiem ujemnym (czyli tłumiące samodzielność odbiorcy, sprowadzające go do roli biernego, bezwolnego, manipulowanego słuchacza) oraz na te opatrywane znakiem dodatnim (odwrotność, tj. ożywiające aktywność i samodzielność umysłową odbiorcy, szanujące jego prawo do sądu, własnej decyzji i oceny) – nie zaś na masowe i elitarne
- jakkolwiek w kulturze masowej zjawisko ubezwłasnowolnienia występuje najczęściej, ma wymiar najbardziej drastyczny i niebezpieczny (np. służące totalitaryzmem w XX wieku), tak Barańczak nie uważa, by była to tylko i wyłącznie jej domena, granice w tym zakresie mocno się zacierają pomiędzy kulturą tzw. wysoką i niską
- ukryta retoryka tekstów = „poetyka odbioru” zaprogramowana w ich strukturze; „odbiorca wirtualny” (częste zjawiska występujące w teorii literatury) – „wpisana” w tekst projekt osobowości odbiorcy, co ma prowadzić do określonych skutków społecznych wynikłych z odbioru danego tekstu (badacz widzi te potencjalne skutki już w samym tekście) – krytyka taka więc może prowadzić do uwolnienia się od nieświadomej manipulacji; „odruch rozpoznawania” w tekście typowych chwytów ubezwłasnowolniających odbiorcę (zadania aktywnego odbiorcy i/lub badacza, krytyka)
- czynniki ubezwłasnowolniające odbiorcę, wpływające na jego myśli i zachowania nie za pomocą bezpośredniego rozkazu, a metodą ukrytą, wskazujące pozornie na inną funkcję komunikacyjną, np. estetyczną lub poznawczą = strategie perswazyjne (funkcja perswazyjna jako szczególna odmiana funkcji konatywnej Jacobsona)
- podział Barańczaka na: „retorykę ogólną kultury masowej” oraz na „retoryki szczegółowe” (typowe np. dla danego gatunku, które jednak funkcjonują przede wszystkim na zasadach tych pierwszych, później dopiero się wzbogacają o nowe cechy, właściwe dla siebie)
- mechanizmy „retoryki ogólnej” wg Barańczaka:
1. emocjonalizacji odbioru (odbiór ma się stać zależny od sympatii i uprzedzeń ogółu odbiorców, sparaliżowanie samodzielnych zdolności refleksyjnych odbiorców)
2. wspólnoty świata i wspólnoty języka (dobrzy „my” – nadawca i odbiorca oraz źli „oni” – pozostający poza kręgiem, częste w propagandzie totalitarnej)
3. symplifikacji rozkładu wartości (coś jest „białe” lub „czarne”, nie ma pośrednich kolorów)
4. odbioru bezalternatywnego (tzw. zwolnienie odbiorcy od decyzji, znaczenia oczywiste, czytelne, bez wieloznaczności i rozbudowanych metafor)
- kultura „uaktywniająca” odbiorcę, stawiająca przed nim „zadania”: odbiorca skazany na samodzielność, „labirynt otwarty” – otwarty na możliwość wyboru i samodzielnej decyzji
- kultura „ubezwładniająca” odbiorcę, manipulująca nim za pomocą określonych „nakazów”: bierny odbiorca, „labirynt zamknięty” – nie można w nim zabłądzić, korytarze choć długie i zawiłe same prowadzą odbiorcę do celu
- ostateczne podsumowanie Barańczaka: krytyka kultury masowej jest potrzebna i konieczna, ale nie powinna być to krytyka absolutna (gdyż w każdej kulturze można znaleźć coś pozytywnego); należy więc po prostu wynaleźć w niej to, co pozbawia nas własnej woli, co nas wtłacza w gotowe schematy myślowe i co nami podświadomie manipuluje (stąd konieczność znajomości problematyki perswazji)

Added by marta August 13, 2010 (9:35PM)

This article hasn't been commented yet.

Have a comment? Please register

Uważasz że ciekawe, kontrowersyjne? Umieść link na Twojej stronie, blogu. Wystarczy skopiować poniższy kod (Ctrl+C aby skopiować)

<a href="http://www.edytorstwo.pl/reklama/st-baraczak-sowo-perswazja-kultura-masowa-/">Telewizja, kultura, sztuka w biznesie </a>